-
Antisemitisme en Sjoa
- Antisemitisme
- Antisemitisme - het volk en de volken
- Bevrijdingen herdenken
- Christenen en het probleem van het antisemitisme
- De hel in Halle
- De Mystieke Molen
- Dit was de plaats….
- In gedenken schuilt verlossing
- Jom HaSjoa (1)
- Jom Hasjoa (2)
- Jom Hasjoa herdenking Holocaust Coevorden
- Luthers visie op Joden
- Twents paaslied ‘Christus is opgestanden’ trotseert de eeuwen
- Voetstappen in het verleden
- Wat is het toch….?
- Yad Vashem
- Overige (1) Invouwen
-
Bijbel
- "De binding van Isaäk"
- “U moet uw naaste liefhebben als uzelf”
- De Gezalfden
- De kinderen van het leerhuis
- De mens en de tuin
- De Messias moet nog komen?
- De priesterlijke zegen - Numeri 6:24-29
- De werken der barmhartigheid
- Een godsgetal
- Een Joodse jongen - bar mitswa
- Een Joodse jongen - besnijdenis
- Een Joodse jongen - lossen van de eerstgeborene
- Een Psalm voor Esther
- Een sleutel op het slot van het Johannes-evangelie?
- Godsnaam: Elohiem in Maleachi 2:10-16 en Exodus 34: 4-9
- Hand in eigen boezem steken
- Hanna in 1 Samuël 1
- Hart van Tora
- Het Lied aan de Zee
- Het Nieuwe Testament met Joodse toelichtingen
- Jezus de Nazoreeër
- Lankmoedigheid
- Loof de Eeuwige, want Hij is goed (Psalm 136)
- Melaats!
- Nazireeër of Nazoreeër?
- Ondertussen
- Ruth
- Stad en Lande
- Tijdindeling
- Van God gesproken
- Verbonden
- Verzoening met Esau
- Zes weken de tijd voor F.W. Marquardt....
- Overige (18) Invouwen
-
Geschiedenis
- 9/11
- Archeologie en geloof
- De Davidster
- De Essenen
- De Farizeeën - Hoeders van het Verbond
- De Mystieke Molen
- De niet vergeten ramp van 1492
- De Sadduceeën – de partij van Toen en Poen
- De WIZO
- Een geschiedenis apart
- Een synagoge in Marokko
- Ga maar naar dominee Van Ginhoven in Nijensleek!
- Goede wil
- Het feest van de lichtjes
- Het Joods monument in Woerden
- Het Joodse verleden van Recife
- Het koninkrijk Juda
- Hoe lang nog?
- Hy droegh onse smerten
- Jeruzalem - stad van vele namen
- Jom HaSjoa (1)
- Jom Hasjoa (2)
- Joods leven in Kampen
- Joods leven in Moskou
- Joodse synagoge Bad Bentheim
- Jubileum
- Nakba
- Ook Stolpersteine in Utrecht
- Opdat wij niet vergeten
- Over Israël en Palestina en de kerk
- Pogrom Meppel 1942
- Respect
- Vasten in de zomer
- Welk beloofde land?
- Wie schrijft onze geschiedenis?
- Overige (20) Invouwen
-
Jodendom algemeen
-
Joods leven
- ‘Op het leven!’... of ‘Daar ga je!’...
- (Joods) bidden (2): formuliergebeden
- (Joods) bidden: hoe bidden?
- Bekentenis
- De Joodse keuken
- De priesterlijke zegen - Numeri 6:24-29
- De talliet
- Franje die ertoe doet
- Gedachtenis aan de gestorvenen
- Geen amulet
- Genezende Groentesoep
- Het keppeltje
- Het servies
- Hoor Israël...
- Huwelijkse voorwaarden in Marcus 10: 1-16 en Johannes 8: 1-11
- Jad
- Jahrzeit; de verjaardag van het overlijden
- Je brood - een zegen
- Je kinderen zegenen
- Jeruzalem in de Joodse liturgie
- Joods bidden (3): Het achttiengebed
- Joods leerhuis: een traditie van permanent leren
- Kasjroet – kieskeurig leven
- Matan Tora
- Menora en Chanoekia
- Mijn Joodse keuken
- Mijn Joodse keuken
- Op bezoek in de synagoge
- Op je hart binden
- Over gebed en ‘kawwana’ (innerlijke toewijding)
- Ritueel slachten: dieronvriendelijk?
- Schrijf het aan je poorten
- Tafelgebeden
- Tefilien
- Wens om vrede - opperrabijn Jacobs
- Overige (20) Invouwen
-
Kalender
- Bevrijding... waartoe? De boodschap van Pesach
- Chanoeka (1)
- Chanoeka (2)
- Chanoeka: feest van de Tempelvernieuwing
- Dak (soekot)
- Dat wij zijn als kaarsen brandend op sjabbat
- De vijftig dagen tussen Pesach en Sjavoeot
- Het leven van de tijd tussen Maan en Zon
- Jom HaSjoa (1)
- Jom Hasjoa (2)
- Jom Kippoer: Grote Verzoendag
- Jubeljaar
- Lag Ba'omer
- Maanden en jaren
- Mimoena
- Nieuwe maan
- Over de sjofar
- Pesach: Joods Pasen
- Pinksteren : ‘gewoon’ Joods
- Poeriem
- Poeriem
- Poeriem: Lotenfeest
- Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar)
- Rosj Hasjana: Joods Nieuwjaar
- Simchat Tora: Vreugde der Wet
- Sjabbat
- Sjavoeot: Wekenfeest
- Soekot: Loofhuttenfeest
- TISJA BE’AV, een treurdag in de zomer
- Toe bisj’vat, ‘het nieuwjaar voor de bomen’
- Toe Bisjvat: Nieuwjaar voor de bomen
- Vreugde der Wet
- Weken van troost en inkeer
- Weken van troost en inkeer
- Woord en Geest
- Zuurdesem
- Overige (21) Invouwen
-
Kerk en Israël
- Antisemitisme
- Antisemitisme - het volk en de volken
- Basiscursus Kerk & Israël
- Belijden in beleid
- Chagall en het kruis
- De Gezalfden
- De Israëlzondag
- De Israëlzondag: meer nog dan anders!
- De jodenweg
- De Messias moet nog komen?
- Een kerkelijk geluid of een politieke visie?
- Een kerstboom in Jeruzalem?
- Een lichtje dat je moet koesteren
- Een unieke rol
- Eredienst en schriftlezing, oog in oog met Israël
- Israëlzondag
- Jezus de Nazoreeër
- Joods-christelijke dialoog staat voor grote veranderingen
- Kerk & Israël, kurios en de NAAM
- Krankjorum of mesjogge?
- Leerdienst Tora en Evangelie
- Lezen Joden en christenen dezelfde Bijbel?
- Mijn Werdegang door Kerk en Israël
- Nazireeër of Nazoreeër?
- Nes Ammim, christelijk dorp in Israël
- Ondertussen
- Onopgeefbaar verbonden
- Onopgeefbaar verbonden door Jan Offringa
- Onopgeefbaar verbonden met het volk Israël
- Onopgeefbaar verbonden, wat betekent dat?
- Onopgeefbare verbondenheid met Israël vandaag
- Ontmoeting of geen ontmoeting?
- Over de ‘schuldbelijdenis’
- Over knooppunten in het gesprek tussen joden en christenen
- Paulus – In je roeping blijven
- Synagoga en Ecclesia
- Van God gesproken
- Verwarring rond “Israël”
- Vroegchristelijke beeldvorming
- Waar praten we over als we het over Israël hebben?
- Wie is toch deze?
- Zoek vrede en jaag haar na (Psalm 34:15)
- Overige (27) Invouwen
-
Land Israël
- 25 vragen over Israël en het Midden-Oosten
- Archeologie en geloof
- De Gouden Stad
- De hand van Mirjam
- De Menora voor de Knesset
- Een herinnering
- Een Joodse of een Israëlische staat?
- Een kerkelijk geluid of een politieke visie?
- Gedenk de sjabbat en de zondag...
- Heilig(e) land lopers ?
- Het Volk van het Boek
- Jeruzalem, voor ik jou vergeet...
- Naar de toekomst
- Nes Ammim, christelijk dorp in Israël
- Neve Sjalom/ Wahat al – Salam: Oase van Vrede
- Onafhankelijkheidsdag in Israël (1998)
- Opdat wij niet vergeten
- Sjabbat in Israël: 'kabbalat sjabbat'
- Sjabbat in Israël: “motsé sjabbat”
- Studeren in een oelpan
- Vredeswerk in Israël
- Vredeswerk in Israël
- Yad Vashem
- Overige (8) Invouwen
-
Meditatief
- Bevrijdingen herdenken
- Daden van betrouwbaarheid
- De kinderen van het leerhuis
- Door Genesis 3 zitten wij met de gebakken peren
- Elia en de wens van de arme man
- Evenwichtskunstenaars
- Herdenken en vergeven
- Herinneringen langs de Amstel: Van de Apenheul naar het Holocaustmonument
- Het Kaddisj van Leonard Cohen
- Het visioen van Rabbi Zvi Berliner
- Jeruzalem, de wèl samengevoegde stad: feit of belofte?
- Naar de Mozesberg
- Net Goed!?!
- Ook dat is na de opstanding ...
- Overweging Israëlzondag
- Pleidooi voor de goede gewoonte
- Tikoen Olam
- U grijp ik bij uw kleren
- Verklaring – ‘Erkenning en verantwoording’ – psalm 85
- Vrijheid als opdracht
- Weet voor wie u staat
- Zonen van Haman
- Zuiver eten
- Overige (8) Invouwen
-
Recensies
- 'Joden en woorden' en 'Geschiedenis van de Joden'
- Abraham / Ibrahim
- Arie Kok - Strijd om een land. Israël-Palestina in 100 vragen en antwoorden
- Avinoe - het Onze Vader een joods gebed
- Christelijk spreken over God
- De naam Halter
- De Reformatie, het Oude Testament en de Joden
- De stem der profeten in het koor van de kerk
- De zonen van Korach
- Die Umwandlung (Eugen Rosenstock-Huessy)
- Een gebroken wereld heel maken
- Een nacht Markovitsj
- Fragmenten uit de Bijbel, vanuit Joodse beleving verbeeld en toegelicht
- Gelijkenissen moeten verontrusten
- Gertrud Luckner en het nieuwe tijdschrift ‘ZfBeg’
- Het bloed schreeuwt uit de aarde
- Het Nieuwe Testament en de Talmud | Salomon Jacob Moscoviter (1827-1912)
- Hoe Joods wil je het hebben?
- In Quest of the Jewish Mary: The Mother of Jesus in History, Theology, and Spirituality
- Job redt de Naam
- Joden in Suriname
- Jodenhaat, Leven op de Westoever, Herinneringen
- Johannes Buter - Geënt op de edele olijf. Godvrezendheid als nieuwe reformatie voor het christendom
- Jonathan Sacks - De kracht van de Tora, ideeën die je leven veranderen
- Joodse wijsheid
- Lieflijk op de tong. Stemmen bij de Tora
- Lot - Zeruya Shalev
- Luther
- Managen met Mozes
- Nooit meer terug naar dat land
- Omgaan met de bijbel
- Ontwakend Jodendom
- Over Noach en de Grote Vloed
- Parels van Wijsheid
- Spiegelmoeders
- Stripboek Japien de Joode
- Tora - de vijf boeken van Mozes
- Tora lezen
- Van God los? Reflecties op een tentoonstelling
- Van zilveren sporen
- Verhalen wijzen de weg
- Verloren oorlogskind - Thomas Sijtsma
- Via de rabbijnen naar het Nieuwe Testament
- Vriendschappelijk vuur
- Zijn bloed zij over ons ... (Mattheüs 27: 25)
- Overige (30) Invouwen
Het bloed schreeuwt uit de aarde
Pas geleden, rond Kerst en de jaarwisseling, heb het boek “Het bloed schreeuwt uit de aarde” gelezen. De schrijver, Wim Verwoerd, vertelt hierin hoe de Joden eeuwenlang behandeld werden in heel veel landen, in oost Europa maar ook in het “Christelijke” west Europa.
Als argument werd vrijwel altijd de bekende tekst uit de Bijbel gebruikt: “Zijn bloed kome over ons en onze kinderen.” Deze tekst wordt zo uitgelegd dat de Joden in elke generatie alle rampen over zichzelf hebben uitgeroepen.
Het doel van het schrijven van dit boek, aldus Wim Verwoerd, is eer te bewijzen aan al die Joodse mensen die slachtoffer zijn geworden van het wijd verbreide anti-semitisme. Ook van een christendom dat het tegenovergestelde is geweest van wat het had moeten zijn: een met de Heilige Geest vervulde gemeente, vol liefde, barmhartigheid en bewogenheid zoals Jezus Christus zelf was en is.
Zowel de Russisch Orthodoxe als de RK-kerk zijn, direct en indirect, schuldig aan de moordpartijen op de Joden. Op verschillende concilies werden de Joden veroordeeld en de kerkgangers opgeroepen om geen vriendschappelijke kontakten meer te onderhouden met de Joden, om geen Joodse mensen meer in dienst te hebben. Ook mochten de Joden vaak geen overheidsfuncties meer bekleden. Dat deze maatregelen veel werkloosheid en dus armoede veroorzaakten onder de Joden mag duidelijk zijn. Ook kregen de Joden de schuld van allerlei zaken zoals de pest die in Europa geheerst heeft.
Vaak riepen pausen, aartsbisschoppen en andere geestelijken op om de Joden te doden. Immers ze hadden het zelf over zich uitgeroepen, zo werd gezegd. Hitler heeft dankbaar gebruik gemaakt van deze uitspraken.
Door de protestante kerken, ook in ons land schrijft Wim Verwoerd, werd vaak weggekeken, waardoor ze ook schuldig zijn aan wat er b.v. voor en tijdens de tweede wereldoorlog is gebeurd met de Joden. Natuurlijk zijn er, zowel vanuit de RK-kerk als ook vanuit de Protestantse kerk mensen geweest die de Joden geholpen hebben. Maar dat zijn er naar verhouding maar weinigen geweest.
Al met al kan ik concluderen dat dit een heel goed boek is om te lezen. Niet als een roman maar om een goed beeld te krijgen van wat onze Joodse broeders is aangedaan gedurende vele eeuwen, en door wie.
Omdat het anti-semitisme ook heden ten dage in heel veel landen weer de kop opsteekt is het goed om ons te realiseren waar men mee bezig is.
De schrijver heeft heel veel documentatie gehaald uit boeken van andere schrijvers en er een goed leesbaar boek van gemaakt.
Wolter Doosje
Lid werkgroep Kerk en Israël Overijssel-Flevoland