Leven met mededogen
Op het moment van schrijven, half augustus, wordt in de synagogen gelezen de parasja “Kie Tetsee”, Deuteronomium 21:10 en verder: … Als u ten strijde trekt tegen de vijand….I
Dan volgt een hele reeks van geboden van allerlei slag, bijna zonder aanwijsbare samenhang. Het lijkt een wisselvallig aspect van de Tora, verwarrend en niet te doen.
Natuurlijk weten we dat deze regels in de tijd van ontstaan vernieuwend waren. Dierenbescherming en meevoelen met vluchtende slaven voordat het woord compassie was uitgevonden, maar lastig lijkt het wel. Een van de regels is, dat je een vogel niet van haar nest mag weghalen. Nachmanides, Joodse uitlegger in de 13e eeuw, leert dat dit voorschrift ons uitdaagt om mededogen te hebben. Niet alleen met dieren die ook gevoel hebben, maar onder àlle omstandigheden. Niet alleen in situaties die ons barmhartig stemmen omdat we kunnen meevoelen, omdat het ons “raakt”, maar àltijd. En niet omdat mededogen zo’n goed gevóel geeft, maar de Tora leert dat je meevoelend moet léven, moet handelen.
In onze tijd krijgt “gevoel”, sentiment, alle ruimte. Dat hoeven we niet te léren, dat gaat haast vanzelf. Wat we wèl van de Tora moeten leren, is hoe je je gevoelens omvormt tot een handelwijze die goed is voor je naaste en jezelf.
Leren om compassie handen en voeten te geven. Lastig is dat, want zwart-wit leven lijkt zoveel gemakkelijker dan een vasthouden van tegengestelden, zonder dat je of de een of de ander loslaat.
Als u ten strijde trekt…
Bijzonder is, dat deze openingszin in het enkelvoud staat. Als JIJ ten strijde trekt … Een belangrijk iets, want naar de oorlog trek je immers nooit alleen, tegen de vijand strijd je met z’n allen. Maar … als JIJ ten strijde trekt…
In de aanloop naar de hoge feesten in het najaar, Joods nieuwjaar (5/9) en Grote Verzoendag (14/9) bereidt de mens zich voor op de tijd van inkeer en omkeer.
Zoekend, gravend in zichzelf, waar gaat het mis in mijn leven? Voor wie ben ik een struikelblok op de weg naar de Eeuwige God?
Zo trekt de mens ten strijde tegen zichzelf. Begeleid door de klanken van de sjofar.
Als JIJ ten strijde trekt … als jij tot inkeer komt, als jij je verzoent met je medemens, dan kunnen WIJ samen op Jom Kippoer Gods vergeving afsmeken voor de wereld en opnieuw beginnen.
Sjana tova, een gelukkig nieuw jaar gewenst!
Heleen Pasma, Middelburgs Kerkblad (2013)