Uur van de waarheid
KAIROS document: “UUR VAN DE WAARHEID, een woord van geloof, hoop en liefde uit het hart van het Palestijnse lijden”.
Temidden van alle kerst- en eindejaarsdrukte 2009 klonk een noodkreet. Op 22 december werd in Utrecht een document van Palestijnse christenen aangeboden aan kerkleiders in Nederland.
Een Kairosdocument. Dit werd met een paar woorden door dr. A.J. Plaisier namens de PKN in ontvangst genomen.
Een enkel bericht in de kranten, een verklaring van het OJEC (Overleg Joden en Christenen) en verontwaardigde reacties in de joodse gemeenschap, zowel aan liberale als aan orthodoxe zijde, vanwege de eenzijdigheid en halve waarheden.
En mijn vraag aan de Algemene Kerkenraad: hoe reageren wij? Hoe is de relatie van ònze kerk met Israël, met de joodse gemeenschap in Israël en hier, in onze stad?
Bij een stuk als dit kun je niet om de politieke situatie heen. Het document roept de internationale gemeenschap op om naast de verdrukten te gaan staan, en zo het geweld van de bezetting te doorbreken. Ook roept het christenen wereldwijd op om de uitleg van de bijbel opnieuw te overwegen, om een aantasting van de Palestijnse rechten op bijbelse en theologische gronden te vermijden.
Dit document roept de kerken, overheden, individuen en de internationale gemeenschap op om een systeem van economische sancties en boycot van Israël in te stellen. In een aantal stappen wordt de “huidige werkelijkheid” beschreven van onrecht en vernedering. In een woord van geloof, hoop en liefde wordt beschreven hoe het land een land van gerechtigheid, vrede, en veiligheid moet worden.
Ondanks mijn gebrek aan politiek inzicht rijzen er toch de nodige vragen. Opvallend is de volslagen eenzijdigheid van het stuk, zowel in het beschrijven van de geschiedenis als in het noemen van de oorzaken.
Er wordt gesproken over “de wrede oorlog waarmee Israël Gaza overviel”, nu een jaar geleden, zonder melding te maken van de al 8 jaar durende raketbeschietingen vanuit Gaza.
Er wordt gesproken over vergeldingsacties van Israël als de wereld op z’n kop: “ … zonder bezetting zouden de Palestijnen zich niet verzetten en zouden angst en onveiligheid niet bestaan… “.
Er wordt gesproken over het tragische interne conflict tussen Palestijnen onderling. De schuld hiervoor wordt bij de internationale gemeenschap gelegd. Nergens wordt Hamas genoemd.
Nog iets dat opvalt.
Er wordt gesproken over God, en over de Almachtige. Aan het eind van het document wordt Hij genoemd de “Ene Unieke God”. Niet duidelijk is of hiermee de HEER, JHWH, wordt bedoeld. Is het voor de Palestijnse christenen moeilijk om de God van de kerk als de God van Israël te zien?
Want daarmee zitten we in de kern van het probleem. De vervangingsleer, die stelt dat de kerk de plaats van Israël ingenomen heeft in het verbond van God en mensen. Daarmee koppel je de God van Jezus, de Eeuwige, JHWH, los van volk, land en belofte. Dan wordt het land, zoals in het Kairosdocument genoemd, “het land van de Opstanding”. Daarmee ga je voorbij aan het bestaansrecht van Israël en de eigenheid van de Joden. Deze vervangingsleer is nog algemene praktijk, niet alleen bij onze Palestijnse zusters en broeders.
Het document stelt als “… een van de belangrijkste tekenen van hoop, om van generatie op generatie onze geschiedenis te blijven gedenken. Zo raakt de ‘Nakba’ (de catastrofe) en zijn betekenis niet in vergetelheid. Dit land is ons land en het is onze plicht het te verdedigen en het voor ons op te eisen…”.
Tegelijkertijd wordt op andere plaatsen in het document geageerd tégen een theologie die gebaseerd is op bijbel, op geloofsbelijdenis of op geschiedenis.
De oproep om gehoord te worden is helder en terecht.
De kerk zal die oproep serieus moeten nemen. De suggestie dat het doel (verbreken van de bezetting) alle middelen (terreur en raketten) heiligt, roept vraagtekens op. Dat de nederzettingen-politiek van Israël vredespogingen blokkeert is duidelijk (zie ook Arie Kuiper in Trouw van 9 januari, De Zionistische droom), maar het Palestijnse volk als vredelievende slachtoffers neer te zetten, is een halve waarheid.
Bij de ontvangst van dit document sprak PKN-leider Plaisier: … wij zullen niet de weg van oproep tot boycot kiezen. Hij sprak ook over … de onopgeefbare verbondenheid met het joodse volk. Een positieve houding om vrede te bewerkstelligen is een eis aan allen die verantwoordelijkheid dragen, Joden, Palestijnen, Arabieren. Allen zullen geweld af moeten zweren wil er van bestendige vrede sprake zijn. De PKN beraadt zich hoe dit alles indringend aan de orde gesteld kan worden, middels een brief aan de Israëlische overheid.
Mijn vraag: en aan de Palestijnse Autoriteit? En aan Hamas?
Wat mijzelf betreft: mij schoot onze heel lang geleden uitgekozen trouwtekst te binnen, over de keuze die je in je leven maakt. Jozua 24:15b: “ …maar ik en mijn huis, wij zullen de Eeuwige, JHWH, dienen”.
Dat betekent leven volgens niet alleen de “christelijke en algemeen menselijke waarden” zoals het Kairosdocument begint, maar volgens de waarden van de God van Israël.
Dat is een keuze.
Ik zal die verbondenheid niet opgeven.
De kerk heeft niet de plaats van Israël ingenomen en is daaraan niet superieur.
Ik ben in Jezus verbonden met het volk, het land, met de joodse gemeenschap hier, in onze stad.
Ik zal Israël niet boycotten.
Vrede zij over Jeruzalem.
Heleen Pasma, Middelburgs Kerkblad (2010)