Bevrijding… waartoe? De boodschap van Pesach

Ergens in april valt Pesach, het Joodse Paasfeest, zeven dagen lang, met aan de vooravond de “seder”-maaltijd. Ik had het voorrecht het feest in Israël vele malen mee te vieren, en wil u een (korte) indruk daarvan geven. Wetsgetrouwe Joden maken van tevoren het huis helemaal schoon en gistvrij. Iedereen leeft toe naar de eerste […]

Pesach: Joods Pasen

Ook al was er vroeger met al het stof van de kachel stoken reden tot grote schoonmaak, toch is die schoonmaak niet alleen typisch Hollands, maar ook typisch Joods. Voor Pesach wordt het huis met bezemen gekeerd, want er mag geen kruimeltje gist of deegwaar met gist in huis zijn (Exodus 12:15). De avond vóór […]

Poeriem

Het Joodse Poeriem- of Lotenfeest wordt uitbundig gevierd. Men leest de Esterrol. Dit gaat gepaard met een eigen ritueel. De voorganger rolt het hele perkament op de biema (katheder) uit en opent daarmee als het ware de verborgen geschiedenis. Ester is een prachtig geconstrueerd verhaal. Het begint met veel feesten in de burcht Soesan aan […]

Poeriem: Lotenfeest

Op 14 adar (februari/maaart) vieren de Joden Poeriem, het Lotenfeest; maar in de synagoge wordt al een voorzet gegeven op de sjabbat vóór Poeriem door de lezingen uit de Tora: “Gedenk wat Amalek u gedaan heeft…” tijdens de woestijnreis (Deuteronomium 25:17 e.v.) en uit de Profeten: de strijd tussen koning Saul en Agag, koning van […]

Chanoeka: feest van de Tempelvernieuwing

Na de terugkeer uit de ballingschap was de Joodse staat eeuwenlang een vazalstaatje. De vrijheid die de Perzen verleenden, werd sinds de overheersing door Alexander de Grote steeds meer beknot. De trend was de Griekse godsdienst en beschaving tot de bindende factor in het enorme rijk te maken. De Joden werden onderdrukt door de Syrisch-hellenistische […]

Simchat Tora: Vreugde der Wet

Simchat Tora, of Vreugde der Wet, is het laatste van de grote najaarsfeesten. Het sluit direct aan bij het Loofhuttenfeest, dat herinnert aan de tocht door de woestijn na de bevrijding uit Egypte. De vraag is, hoe je als volk verder kunt leven, na de bevrijding van de onderdrukking en nadat je hebt moeten leven […]

Soekot: Loofhuttenfeest

In het najaar volgen de Joodse feesten elkaar heel snel op: Rosj Hasjana, tien dagen later Jom Kippoer, na vier dagen Soekot, dat acht dagen duurt, en aansluitend Simchat Tora. Soekot, het Loofhuttenfeest, herinnert aan de tocht door de woestijn. Het bouwen van de loofhut begint direct na Jom Kippoer (Grote Verzoendag). De gedachte daarachter […]

Jom Kippoer: Grote Verzoendag

Op Joods Nieuwjaar wordt vele malen de sjofar geblazen, op verschillende manieren. Die verschillende sjofar-klanken brengen een huivering teweeg. Volgens de Talmoed doet het rauwe geluid denken aan de moeder van de Kanaänitische generaal Sisera, die, weeklagend, vergeefs wacht op de terugkeer van haar zoon. Die klanken roepen op tot inkeer en bezinning. De tien […]

Rosj Hasjana: Joods Nieuwjaar

In Exodus 12:2 lezen we: ‘Deze maand’ (van de uittocht uit Egypte) ‘zal u het begin der maanden zijn; zij zal u de eerste der maanden van het jaar zijn’. De uittocht had in het voorjaar plaats, dus u zult verwachten, dat Rosj Hasjana (of Joods Nieuwjaar) in het voorjaar valt. Maar Rosj Hasjana valt […]

De Nieuwe Maan, rest van een feest

Zon en maan als tijdwijzers: ‘lichten aan het hemelgewelf als tekenen, voor feesttijden, voor dagen en jaren…’ [Genesis 1:14]. De zon geeft het ritme aan van dag en nacht, bij haar opkomst is het tijd voor het ochtendgebed, bij haar ondergang is het tijd voor het avondgebed. De maan geeft langere tijden, maanden, aan: van […]